الشيخ فاضل اللنكراني

59

اخلاق فاضل (فارسى)

--> الْحَزَنَ فِى الشَّكِّ وَ السَّخَط . ( تفصيل وسائل الشيعه ، ج 15 ، ص 201 ) همانا خداوند به عدل و انصاف خود آرامش و راحتى را در يقين و رضا [ به قضاى الهى ] قرار داد و اندوه و حزن را در شكّ و ناخشنودى [ از قضاى الهى ] قرار داد . إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ مَرَّ بِقَوْمٍ فَقَالَ لَهُمْ : مَا أَنْتُمْ ؟ فَقَالُوا : مُؤْمِنُونَ فَقَالَ : مَا عَلَامَهءُ إِيمَانِكُمْ ؟ قَالُوا : نَصْبِرُ عَلَى الْبَلَاءِ وَ نَشْكُرُ عِنْدَ الرَّخَاءِ وَ نَرْضَى بِمَوَاقِعِ الْقَضَاءِ فَقَالَ : مُؤْمِنُونَ بِرَبِّ الْكَعْبَهء . ( مجموعهء ورام ، ج 1 ، ص 223 ) پيامبر خدا ( ص ) از كنار عده‌اى مىگذشتند ، از آنها پرسيدند : شما در چه حال هستيد ؟ گفتند : در حال ايمان ، فرمود : نشانهء ايمانتان چيست ؟ گفتند : هنگام گرفتارى بردبار و هنگام خوشى سپاسگزاريم و بر آنچه از طرف خدا برسد ، راضى هستيم ، پيامبر فرمود : به پروردگار كعبه كه شما مؤمن هستيد . - قال الصادق ( ع ) : . . . اصول المعاملات تقع على أربعهء أوجه : . . . امّا اصول معاملهء اللَّه فبسبعهء اشياء ، . . . و الرّضا بقضائه و الصّبر على بلائه ، . . . ( مصباح الشريعه ، ص 598 ) اركان معامله خلايق با خالق به هفت چيز است : . . . راضى شدن به قضا و تقدير و حكم او و صبر و شكيبايى در مقابل ابتلائات و ناراحتيها . . . . - وَ أَوْحَى اللَّهُ تَعَالَى إِلَى دَاوُدَ : يَا دَاوُدُ تُرِيدُ وَ أُرِيدُ وَ إِنَّمَا يَكُونُ مَا أُرِيدُ فَإِنْ سَلَّمْتَ لِمَا أُرِيدُ كَفَيْتُكَ مَا تُرِيدُ وَ إِنْ لَمْ تُسَلِّمْ مَا أُرِيدُ أَتْعَبْتُكَ فِيمَا تُرِيدُ ثُمَّ لَا يَكُونُ إِلَّا مَا أُرِيد . ( مسكن الفؤاد عند فقد الأحبهء و الأولاد ، ص 12 ) خداوند متعال به داوود على نبينا آله و عليه السلام وحى فرمود : اى داوود ! تو اراده مىكنى و من هم اراده مىكنم و آنچه خواسته و اراده من است به وجود مىآيد ، پس اگر در برابر اراده من تسليم شدى خواسته‌ات را كفايت مىكنم و اگر در برابر اراده من تسليم نشوى ، تو را در اراده‌ات به رنج و سختى مىاندازم و آخر هم جز اراده و خواسته من واقع نخواهد شد . - قَالَ ابوجعفر الباقر 8 : مَنْ صَبَرَ وَ اسْتَرْجَعَ وَ حَمِدَ اللَّهَ عِنْدَ الْمُصِيبَهءِ فَقَدْ رَضِى بِمَا صَنَعَ اللَّهُ وَ وَقَعَ أَجْرُهُ عَلَى اللَّهِ وَ مَنْ لَمْ يَفْعَلْ ذَلِكَ جَرَى عَلَيْهِ الْقَضَاءُ وَ هُوَ ذَمِيمٌ وَ أَحْبَطَ اللَّهُ أَجْرَهُ . ( بحار الأنوار ، ج 68 ، باب 62 ، ص 56 ) آن كس كه هنگام مصيبت و گرفتارى ، صبر و شكيبايى ورزيده و استرجاع كند ( و بگويد : انا لله و انا اليه راجعون ) و حمد و سپاس الهى نمايد چنين شخصى داراى مقام رضا است به آنچه خداوند داده است و پاداش او بر خدا است و كسى كه چنين نباشد نكوهيده و بدون پاداش است و قضاى الهى هم در حق او جارى خواهد شد ، بخواهد يا نخواهد . - قال أميرالمؤمنين ( ع ) : الرِّضَا بِقَضَاءِ اللَّهِ يُهَوِّنُ عَظِيمَ الرَّزَايَا . ( تصنيف غرر الحكم و درر الكلم ، ص 103 ) خشنودى به قضاى خداوند مصيبتهاى بزرگ را آسان مىكند ؛ زيرا كسى كه به قضا ى الهى راضى و خشنود باشد هر مصيبتى اگرچه اعظم مصيبتها كه از جانب خداوند متعال باشد بر او گوارا خواهد بود . سؤال : آيا دعا با مقام رضا كه از بلندترين مقامات صديقان است منافات دارد ؟ جواب : در صورتى با رضا به قضاى الهى منافات دارد كه انگيزه آن حظّ نفسانى باشد ؛ ولى اگر نيايشگر عارف بالله باشد و بداند كه هيچ كارى بدون مشيت و خواست وى صورت نمىگيرد و دعاى وى براى امتثال امر الهى در « ادعونى استجب لكم » و امثال آن باشد بدون آن كه مقصودش حظّ نفسانى باشد منافاتى بين دعا و رضا نيست .